Zdecydowanie najbliższym mi podejściem psychoterapeutycznym jest psychoterapia poznawczo-behawioralna. Jednym z jej głównych założeń jest przyjęcie, że emocje i zachowanie są w dużej mierze wynikiem myślenia J Dlatego niezwykle istotne jest by nasze myśli były odzwierciedleniem prawdziwej, a nie zniekształconej (i wtedy często pesymistycznej) rzeczywistości. Tym, co nad wyraz często powstrzymuje nas przed „zdrowym myśleniem” są błędy w myśleniu, nazywane także zniekształceniami poznawczymi. Co istotne: są to myśli automatyczne, które blokują nasze działania i są zupełnie nieprzydatne.  Co zrobić, by się przed nimi ochronić? Przede wszystkim trzeba wiedzieć o ich istnieniu! Dlatego dziś przedstawiam Wam 6 najczęstszych błędów w myśleniu. Jestem przekonana, że czytając ten wpis wielu z was się uśmiechnie i pomyśli „Hm… No fakt- robię tak”.

  1. Myślenie czarno-białe, czyli wszystko albo nic.

„Albo wygrywam, albo jestem beznadziejny”

„Jeżeli nie otrzymam tytułu pracownika roku, to znaczy, że się nie nadaję”

„Kto nie z nami, to przeciw nam”

W myśleniu czarno-białym oceniamy sytuację skrajnie- pozbawiając siebie możliwości zobaczenia jej w pełnym świetle. Przez to pozbawiamy siebie jakichkolwiek emocji pozytywnych, gdy byliśmy bliscy sukcesu (np. zajęliśmy 2 miejsce), dokonaliśmy postępów w jakiejś dziedzinie, a zastępujemy je niezadowoleniem, złością i poczuciem beznadziei.  Żyjemy w przekonaniu, że drobne niedociągnięcie, czy brak spektakularnego sukcesu jest jednoznaczne z totalną klęską.

  1. Nadmierne uogólnianie

„Wszystko jest bez sensu”

„Nigdy nic mi się nie udaje”

„Ty zawsze o mnie zapominasz”

„Ciągle muszę Cię o coś prosić”

To jeden z najczęstszych błędów w myśleniu, który opiera się na nadmiernym wyolbrzymianiu i uogólnianiu negatywnych aspektów codziennych wydarzeń. Skutkiem tego jest nieoprawna, przesadna (w przeważnie w negatywnym aspekcie) ocena danego wydarzenia.

  1. Przepowiadanie przyszłości, czytanie w myślach

„Już nigdy nikt mnie nie pokocha. Całe życie będę sama”

„Na pewno wszyscy mnie wyśmieją”

„Wiem, że ona mnie nie lubi”

„Gdyby mnie naprawdę kochał, wiedziałby, że nie lubię tulipanów”

Przewidywanie przyszłości to idealna metoda na to, by zawsze spodziewać się najgorszego. Dzięki temu możemy skutecznie blokować chęć do próbowania, stawiania sobie nowych celów i wyzwań, czy wprowadzania zmian ku lepszemu. „Bo przecież i tak się nie uda…”. Dodatkowo, sprzyja oskarżaniu bliskich nas osób o złe intencje, czy przewinienia bez uwzględniania, często istotnych faktów.

  1. Nadużywanie stwierdzeń „muszę”, „powinienem”, „trzeba”

„Muszę posprzątać mieszkanie”

„Powinienem więcej zarabiać”

„Trzeba zawsze dobrze wyglądać”

Gdy używamy stwierdzeń typu „muszę”, „powinienem” itd. automatycznie przywołujemy do siebie złość.  Kto z nas lubi dogmaty i nakazy? Kto z nas lubi „musieć”? Warto poświęcić temu zniekształceniu szczególną uwagę i zamieniać „muszę” na „chcę”. Automatycznie wymienimy wtedy złość na motywację ?

  1. Personalizacja

„Jeżeli się rozchoruję to firma upadnie”

„Na pewno przeze mnie ma depresję”

„Gdybym była lepszą matką moje dziecko by nie miało problemów”

„Gdy pojawiam się przy różnych urządzeniach od razu wszystkie się psują”

Personalizacja to synonim słowa „To przeze mnie”. Powoduje, że czujemy odpowiedzialność za wszelkie niepowodzenia innych oraz za wszelkie negatywne wydarzenia w naszym otoczeniu. Nie uwzględniamy, tego, że nie mamy/ nie mieliśmy na nie w zupełności wpływu.

  1. Etykietowanie

„Jestem idiotką”

„To taki nasz mały Grubasek”

„Jestem pechowcem”

Bardzo „lubimy” przyczepiać etykietki sobie i innym. Jednak nie zdajemy sobie sprawy, że gdy często je powtarzamy, zaczynamy się przez nie identyfikować. Jeżeli owe etykiety są pozytywne, to wpływają na nas pozytywnie- poprawiają nastrój, budują samoocenę. Jednak jeżeli są negatywne, a niestety częściej takimi się posługujemy, skutek jest odwrotny. Tę kwestię podsumuję bardzo ważnym dla mnie cytatem:

„Uważaj, co do siebie mówisz, bo może okazać się, że słuchasz” (A.Korzybski)

 

Podsumowanie:

Błędy w myśleniu popełnia każdy. Często każdego dnia. Im jest ich więcej, tym gorzej spostrzegamy rzeczywistość. Znajomość zniekształceń poznawczych to pierwszy krok do tego, by nad nimi panować i zmniejszać ich częstotliwość. Niestety jest ich więcej- dziś starałam się przestawić, które, moim subiektywnym zdaniem, pojawiają się najczęściej. A niebawem druga część tekstu i kolejna dawka zniekształceń. A tymczasem życzę powodzenia w uczeniu się spostrzegania rzeczywistości z wielu perspektyw i  w zrobieniu kolejnego kroku ku pozytywnemu myśleniu! Warto ?

 

Bibliografia:

  1. Popiel,A., Pragłowska, E. (2008) Psychoterapia poznawczo-behawioralna. Teoria i praktyka. Warszawa: Wydawnictwo Paradygmat
  2. Stallard, P. (2006) Czujesz tak jak myślisz. Poznań: Zysk i S-ka

 

Bądź pierwsza/y
Paulina Jarecka Psycholog Dziecięcy

Autor

Paulina Jarecka - psycholog dziecięcy i psychoterapeuta poznawczo-behawioralny w drodze do certyfikacji. Totalnie zwariowana na punkcie swojej pracy. Zakochana w życiu i w ludziach. Lubi dużo mówić i pisać. Zależy jej na tym, by w każdej minucie swojego życia być przede wszystkim Człowiekiem.

Więcej o mnie

Tu znajdziesz pomoc

Centrum Pozytywka